
• Tua 500: Ganwyd Dewi Sant i Santes Non, o bosib yng Nghaerfai, Sir Benfro, neu Henfynyw, Ceredigion.
• Yn ôl Rhygyfarch, ei bywgraffydd yn yr 11eg ganrif, cafodd ei addysgu gan St Illtyd yn Llanilltud Fawr, a gan Beulin yn Henfynyw neu Hendy-gwyn.
• 545: Pregethodd yn erbyn heresi yn y cyfarfod pwysig Synod Brefi, gan arwain iddo gael ei wneud yn Esgob.
• Tua 547: Dechreuodd teithio, gan sefydlu mynachlogydd ac eglwysi yn Nyfed, Cernyw, Swydd Dyfnaint, a Llydaw.
• Tua 550: Sefydlu ei fynachlog yn Nhyddewi.
• 569: Arweiniodd y cyfarfod pwysig Synod Buddugoliaeth yng Nghaerleon.
• Mae nifer o straeon o wyrthiau yn gysylltiedig ag e, er enghraifft iachau Peulin o’i ddallineb, a chreu bryn bach yn Llanddewi Brefi.
• 589/601: 1 Mawrth – Bu farw yn ei fynachlog; mae ei geiriau olaf yn enwog dros Gymru: ‘Gwnewch y petheu bychain a glywsoch ac y welsoch gennyf i.’
• 1120: Yn amser y Pab Callistus II cyhoeddwyd Dewi yn Sant a’i gynnwys yng nghalendr yr Eglwys Orllewinol.
• Rhoddodd Callistus II fraint bendith yn golygu bod un daith i Rufain yn cyfateb i ddwy i Dyddewi.
• 1398: Cyhoeddwyd gorchymyn gan yr Archesgob Arundel i ddathlu ei ŵyl drwy’r holl archesgobaeth.
• Ar ôl y Diwygiad Protestannaidd rhoddwyd y gorau i ddathlu Gŵyl Ddewi, ond cafodd ei hatgyfodi yn y 18fed ganrif, a daeth yn ŵyl genedlaethol y Cymry.
‘Mae Dewi Sant yn ein hatgoffa o bwysigrwydd ein gweithredoedd ein hunain a’r berthynas sydd gennym gyda’r rhai o’n cwmpas. Mae’r ymadrodd ‘gwnewch y pethau bychain mewn bywyd’ yn ymadrodd adnabyddus yn y Gymraeg heddiw.’ – ‘Dewi Sant’, National ChurchesTrust – https://www.nationalchurchestrust.org/cy/dewi-sant