Rachel Elizabeth (Betty) Campbell

Mae Betty Campbell yn enwog am fod y brifathrawes Du gyntaf yng Nghymru ac yn weithredydd cymunedol yn ardal Caerdydd.

Rachel Elizabeth Campbell 1
  • 1942: Bu farw ei thad yn ystod yr Ail Ryfel Byd, pan drawyd ei long gan dorpido.
  • 1951: Pan yn astudio Lefel A cwympodd Betty’n feichiog.
  • 1953: Betty yn priodi ei chariad Robert Campbell.
  • 1960: Un o’r menywod cyntaf i fynychu Coleg Hyfforddi Athrawon Caerdydd.
  • 1963: Cymhwysodd Betty fel athrawes.
  • 1970au: Fe’i penodwyd yn brifathrawes Du gyntaf Cymru.
  • Cyflwynodd wersi i’w disgyblion ar gaethwasiaeth, hanes pobl Ddu ac ar y system apartheid yn Ne Affrica.
  • 1990au: Penodwyd Betty i bwyllgor hil ymgynghorol y Swyddfa Gartref ac i'r Comisiwn dros Gydraddoldeb Hiliol.
  • 1991–95: Cafodd ei hethol fel cynghorydd annibynnol Trebiwt ar gyngor Caerdydd.
  • 1998: Cafodd wahoddiad i gwrdd â Nelson Mandela yn ei unig ymweliad â Chymru.
  • 2003: Derbyniodd MBE am ei gwasanaeth i addysg a bywyd cymunedol.
  • 2007: Chwaraeodd ran allweddol yn lansio Mis Hanes Pobl Dduon Cymru.
  • 2019: BBC Cymru yn cynnal pleidlais gyhoeddus ar bwy ddylai cael eu cynrychioli gan y cerflun cyntaf o fenyw yng Nghaerdydd.
  • 2021: Cerflun Betty Campbell yn cael ei ddadorchuddio gan y cerflynydd Eve Sheppard, tu allan i bencadlys y BBC yng Nghaerdydd.

Man Geni: Tre-biwt, Dinas a Sir Caerdydd

Dyddiad Geni: 6 Tachwedd 1934

Dyddiad Marw: 13 Hydref 2017

‘”Gwir arloeswraig” ac “Ysbrydoliaeth i bobl ddu eraill a lleiafrifoedd ethnig”.’ – Carwyn Jones, cyn-Prif Weinidog Cymru